Bij overlijden worden de banktegoeden van de overledene en zijn (huwelijks-) partner geblokkeerd. In moeilijke tijden leidt dit tot veel ongemak bij de nabestaanden. De wetgever heeft recentelijk deze regeling versoepeld.
Blokkering
De blokkering van banktegoeden heeft twee redenen. Enerzijds dient men een opgave van de saldi te verstrekken aan de fiscus met het oog op de controle van de aangifte van nalatenschap. Anderzijds wacht de bank met uitkering van de tegoeden tot zij de nabestaanden van de overledene kent. In de praktijk vroeg de bankier hiervoor een door de notaris (of de vrederechter) opgestelde akte van bekendheid of erfrechtverklaring.
Sinds 1 februari 2007 kon de bankrekening ook gedeblokkeerd worden aan de hand van een attest van erfopvolging, dat gratis wordt afgeleverd door de ontvanger van de registratie. Dit attest was echter enkel geldig voor tegoeden van maximaal 50.000 euro en op voorwaarde dat de overledene niet gehuwd was met huwelijkscontract en er geen testament was.
Indien er erfgenamen zijn die in het buitenland wonen, dan mag de bank de gelden maar vrijgeven van zodra bewezen is dat de successierechten zijn betaald. Als alternatief kunnen de gelden ook worden vrijgegeven van zodra een voldoende borgstelling is verstrekt aan de fiscus.
De blokkering betreft niet enkel de tegoeden van de overledene, maar ook deze van de echtgenoot en dit ongeacht het huwelijksstelsel.
Nieuw sinds 29 mei 2009
De vrijgave gebeurt voortaan op basis van een ‘attest van erfopvolging’, opgesteld door de ontvanger van de registratie of door een notaris. De akte van bekendheid, opgesteld door de vrederechter, wordt door de bank niet meer aanvaard.
Het attest kan bij de ontvanger opgevraagd worden door hem een ingevuld aanvraagformulier te bezorgen. U vindt dit formulier hier: http://annuaire.fiscus.fgov.be/info-suc/
Nochtans kan het attest enkel door een notaris worden opgesteld in de volgende gevallen:
• indien de erfenis niet uitsluitend wordt vererfd via de wettelijke
regels van het erfrecht;
• indien er onbekwame erfopvolgers zijn (bv. een minderjarige);
• indien er een testament is; • indien er een contractuele erfstelling is
(d.i. een gift tussen echtgenoten m.b.t. de toekomstige erfgoederen);
• indien er een huwelijkscontract is.
Nieuw sinds 31 augustus 2009
Banken mogen sinds 31 augustus 2009 ook zonder akte/attest bepaalde gelden vrijgeven aan de langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende partner. Deze uitkering is wel beperkt tot de helft van de creditsaldi, met een absoluut maximum van 5.000 euro, op een gemeenschappelijke, ofwel een onverdeelde zicht- of spaarrekening.
Deze regeling geldt niet voor gelden op een ‘eigen’ rekening van de overledene. Bovendien kan de gelimiteerde vrijgave zonder attest enkel gebeuren in het voordeel van de langstlevende echtgenoot of de overlevende wettelijk samenwonende partner.
Het maximum van 5.000 euro betreft een totaalmaximum en is dus niet per rekening of per bankinstelling te beoordelen. De opname door de langstlevende wordt beschouwd als een voorschot op erfenis. Indien later blijkt dat de afgehaalde geldsom het eigenlijke erfdeel van de langstlevende overtreft, dan kunnen de andere erfgenamen het teveel afgehaalde terugvragen.
Indien de langstlevende bovengenoemde grensbedragen aan de laars lapt, gelden volgende sancties:
1. Het erfdeel wordt verminderd ten belope van het teveel afgehaalde.
Voorbeeld:
- De langstlevende haalt 7.000 euro af, dus 2.000 euro teveel.
- Stel: de erfenis bedraagt in totaal 100.000 euro en de langstlevende is gerechtigd op de helft daarvan, nl. 50.000 euro.
- De langstlevende zal maar recht hebben op 48.000 euro en de overige erfgenamen op 52.000 euro.
2. De langstlevende verliest de bevoegdheid om de nalatenschap te ver- werpen of te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving, maar zal geacht worden de erfenis zuiver te aanvaarden.`
Gert De Greeve
gert.degreeve@vhg.be
