De Belgische fiscale wetgeving kent meerdere specifieke bepalingen die fiscaal misbruik willen bestrijden. Het gaat om situaties waarvan de overheid vond dat ze moest ingrijpen.
Daarnaast bestaat sinds 1993 in de inkomstenbelastingen een algemene antimisbruikbepaling.
Sinds kort zijn er voorstellen om die maatregel te verruimen.
Geen belasting zonder wet
Het lijkt in een democratie een vanzelfsprekendheid: de fiscus kan enkel belastingen heffen als hiertoe een wettelijke grondslag is. De burger mag niet het voorwerp uitmaken van een (willekeurig) oordeel van de taxatieambtenaar.
Anders gezegd: iedere belastingplichtige heeft recht op de keuze van de minst belaste weg. Zolang hij maar alle gevolgen van de gekozen weg accepteert. Belastingen ontwijken, met respect voor de wet, is dus toegelaten. Dit in tegenstelling tot belastingontduiking.
Specifieke antimisbruikbepalingen
Als gevolg van deze regeling zoeken alerte belastingplichtigen naar optimalisaties. Als dit regelmatig gebeurt, maar door de overheid niet wenselijk wordt geacht, kan de wetgever ingrijpen. Vandaar dat onze wetgeving bijzondere bepalingen bevat, bijvoorbeeld over herkwalificatie van intresten in dividenden en van huurinkomsten in bezoldigingen, over niet-aftrekbaarheid van rente op leningen uit belastingparadijzen, enz.
Dit zullen vele belastingplichtigen heel vervelend vinden, maar de wetgever mag en moet hierin zijn rol spelen.
Algemene antimisbruikbepaling
Sinds 1993 bevat onze wetgeving een algemene antimisbruikbepaling. De fiscus heeft regelmatig geprobeerd om deze toe te passen in situaties die zij als misbruik beschouwt. Al bij al is dit meestal weinig succesvol gebleken. Vandaar dat er stemmen opgaan om de antimisbruikbepaling uit te breiden.
Er ligt nu een voorstel klaar dat ertoe moet leiden dat fiscale voordelen, die niet stroken met de doelstelling van de fiscale wet, door de fiscus geweigerd kunnen worden.
Dit lijkt me een brug te ver.
Waarom?
- Allereerst is het bijzonder moeilijk de doelstelling van de fiscale wet te kennen. De wet is immers niet in één keer geschreven. Integendeel, zij is het resultaat van zeer diverse wetgevende beslissingen, met allerhande verschillende doelstellingen, door verschillende politieke meerderheden, en dit door de jaren heen. Hoe kan je dan de doelstelling van de wet bepalen?
- In die zin riskeert dergelijke antimisbruikbepaling alle rechtszekerheid weg te nemen. Elke fiscale ambtenaar kan zijn of haar interpretatie geven aan de doelstelling van de wet. Hoe zal de rechter oordelen? Niet bepaald een klimaat dat investeringen zal aanmoedigen. En bovendien een democratie onwaardig.
- Het komt ook de kwaliteit van onze wetgeving niet ten goede. In plaats van in een duidelijke wettekst te bepalen welke verrichtingen belastbaar zijn of welke uitgaven niet aftrekbaar zijn, kan men alle ongewenste fiscale voordelen bestraffen met een algemene doch onduidelijke bepaling.
Vandaar een warm pleidooi voor de wetgever om niet in die val te trappen. Giet wat u wilt belasten gewoon in een wettekst. En doe dat liefst zo duidelijk mogelijk.
Gert De Greeve
gert.degreeve@vhg.be
